TBDY 2018, önceki yönetmelik olan DBYBHY 2007'nin yerini alan ve modern deprem mühendisliğinin gerekliliklerini Türkiye şartlarına adapte eden kapsamlı bir düzenlemedir. Bu yazıda ev sahiplerinin ve yapı yatırımcılarının bilmesi gereken en kritik değişiklikleri özetliyoruz.
Neden Yeni Bir Yönetmelik?
Türkiye, dünyanın en aktif deprem kuşaklarından birinde yer almaktadır. 1999 Marmara ve 2020 İzmir depremleri, mevcut yapı stokunun ciddi bir bölümünün güncel deprem tehditlerine karşı yeterince donanımlı olmadığını göstermiştir. TBDY 2018, bu tecrübeler ışığında modern ivme haritaları, performans hedefleri ve yeni tasarım yaklaşımları getirmiştir.
TBDY 2018'in Getirdiği En Önemli Yenilikler
1. Yeni Deprem Tehlike Haritası
Türkiye Deprem Tehlike Haritası (TDTH), sabit deprem bölgesi mantığından çıkıp koordinat bazlı ivme değerleri esasına geçmiştir. Her parselin kendi enlem-boylamına göre kısa periyot (Ss) ve 1 saniye periyot (S1) ivme değerleri hesaplanır.
2. Performansa Dayalı Tasarım
Artık yalnızca "yapı yıkılmasın" değil; deprem sonrası "kullanılabilir kalsın" hedefi de tasarıma dahil edilmiştir. Yapılar için üç performans düzeyi tanımlanmıştır:
- Kesintisiz Kullanım (KK): Hastane, itfaiye gibi kritik yapılar
- Hemen Kullanım (HK): Okul, ana bina, yönetim binaları
- Can Güvenliği (CG): Standart konut ve ticari yapılar
3. Süneklik Düzeyi Kavramı
Yapılar süneklik düzeylerine göre sınıflandırılır: Yüksek Süneklik Düzeyi (YSD), Karma Süneklik Düzeyi (KSD) ve Sınırlı Süneklik Düzeyi (SSD). Bu sınıflandırma, yatay yük taşıyıcı sistemin deprem enerjisini emme kapasitesine göre yapılır.
4. Zemin Sınıflandırması
Zemin sınıfları ZA (kayalık), ZB, ZC, ZD, ZE, ZF (özel zemin) olmak üzere yeniden düzenlenmiştir. Zemin etüdü ve VS30 değerleri artık projenin ayrılmaz parçasıdır.
Ev Sahipleri İçin Kritik Sonuçlar
Yeni İnşaatlarda
2019 sonrası tüm yapı ruhsatları TBDY 2018'e uygun olmak zorundadır. Ruhsatınızı alırken statik projede "TBDY 2018 esaslarına göre hesaplanmıştır" ibaresini mutlaka kontrol edin.
Mevcut Yapılarda
Eğer 2019 öncesi ruhsatlı bir yapınız varsa, TBDY 2018 kriterlerine göre yapısal performans değerlendirmesi yaptırabilirsiniz. Sonuç riskli çıkarsa 6306 sayılı Kanun kapsamında kentsel dönüşüm süreci başlatılabilir.
Konut Alımlarında
- Ruhsat tarihine bakın: 2019 sonrası ise TBDY 2018 uygulanmıştır.
- Zemin etüdü raporu ve VS30 değerini isteyin.
- Yapı denetim firması onayının olduğundan emin olun.
- İskan (yapı kullanma izin belgesi) mutlaka olsun.
Binler Yapı ve TBDY 2018
Firmamızın 2019 sonrası tüm projeleri TBDY 2018 kriterlerine uygun olarak inşa edilmiştir. Statik projelerimiz ETABS ve SAP2000 gibi lisanslı yazılımlar üzerinde koordinat bazlı ivme değerleri ile hesaplanır; bağımsız yapı denetim firmaları tarafından onaylanır.
Sonuç
TBDY 2018, Türkiye'de yapı güvenliği kültürünün önemli bir aşamasıdır. Ev sahibi veya yatırımcı olarak bu yönetmeliğin temel prensiplerini bilmek; hem güvenli bir yaşam alanı seçimi hem de doğru bir yatırım kararı vermek için kritik önemdedir. Mevcut binanızın deprem performansı hakkında değerlendirme yaptırmak istiyorsanız mühendis kadromuzla iletişime geçebilirsiniz.
